De Energiewet: waarom de analoge meter verdwijnt

Waarom is er een nieuwe Energiewet?

De nieuwe Energiewet vervangt de oude Gaswet en Elektriciteitswet 1998 en gaat over alles wat met energie in Nederland te maken heeft. In de nieuwe wet staat dat alle huishoudens en bedrijfsruimtes die nog een verouderde meter hebben, deze moeten laten vervangen door een nieuwe, digitale meter of slimme meter. Deze nieuwe energiemeters zijn geschikt voor de huidige tijd.

Vroeger: lager verbruik en eenrichtingsverkeer

Vroeger verbruikten mensen veel minder stroom en ging deze één richting op: vanuit de energiecentrale naar een woning of bedrijfsruimte. De analoge meter en de digitale eenrichtingsmeter hoefden alleen te meten wat elk huishouden aan energie verbruikte. Inmiddels wekken steeds meer huishoudens zelf stroom op, bijvoorbeeld met zonnepanelen. De opgewekte stroom die de huishoudens zelf niet gebruiken, gaat terug het energienet op. De netbeheerders zorgen voor de verdeling van deze stroom naar andere gebruikers.

Nu: druk energienetwerk en andere markt

Het energienet is tegenwoordig dus geen eenrichtingsverkeer meer, maar een druk netwerk van energiestromen in verschillende richtingen. Door deze drukte is het energienet af en toe overbelast, waardoor de stroomvoorziening kan uitvallen.

Ook de energiemarkt is flink veranderd. Huishoudens kunnen tegenwoordig kiezen uit verschillende energiecontracten van meer dan dertig energieleveranciers. 

Nieuwe energiemeters nodig

De oude energiemeters kunnen de veranderingen hierboven niet goed verwerken en ondersteunen. Daarom worden ze vervangen door geschikte meters. De nieuwe Energiewet verplicht dat alle huishoudens en kleine bedrijven een geschikte energiemeter krijgen. Zo’n meter meet apart hoeveel energie wordt verbruikt en hoeveel energie wordt teruggeleverd aan het energienet, als er met zonnepanelen energie wordt opgewekt. Oude analoge meters en digitale eenrichtingsmeters kunnen niet op die manier meten en moeten daarom worden vervangen. De informatie is ook belangrijk voor een juiste berekening van vergoedingen, belastingen en kosten en zo betaalt niemand te weinig of te veel.

De netbeheerders in Nederland

Netbeheerders zorgen dat gas en stroom veilig en betrouwbaar bij huizen en andere gebouwen aankomen. Zij beheren en onderhouden het netwerk van kabels en leidingen. Ook plaatsen, vervangen en beheren zij de energiemeters. Elke aansluiting heeft een eigen meter en die meter is eigendom van de netbeheerder.

Wie is mijn netbeheerder?

Nederland heeft zes netbeheerders: Enexis, Liander, Stedin, Westland Infra, Coteq, Rendo.

Om erachter te komen wie uw netbeheerder is, kunt u in uw meterkast kijken op de energiemeter. Vaak zit er een sticker met de naam van de netbeheerder op de energiemeter. Ook kunt u op de website www.eancodeboek.nl vinden wie uw netbeheerder is door uw postcode en huisnummer in te vullen.

Kan ik de metervervanging weigeren?

Met de nieuwe Energiewet die geldt vanaf 1 januari 2026, is het verplicht om uw verouderde meter te laten vervangen door een nieuwe digitale meter of slimme meter. U kunt een nieuwe meter dus niet weigeren. Wel kunt u kiezen welke meter u wilt laten plaatsen: een gewone digitale meter of een slimme meter.

Niet meewerken kan u op den duur geld gaan kosten. Deze kosten lopen op zolang niet wordt meegewerkt.

Niet meewerken: wat betekent dat voor u

Netbeheerders bieden aan om een ongeschikte meter gratis te vervangen. Daar moet u aan meewerken, want dit is wettelijk verplicht. U moet dus meewerken zodat uw netbeheerder de oude energiemeter in uw meterkast kan vervangen door een geschikte meter. Reageert u niet of werkt u niet mee, dan kunnen er kosten ontstaan, bijvoorbeeld als de meter later alsnog wordt vervangen buiten de aanbiedingsperiode van de netbeheerder.

Blijft u niet meewerken, dan kan de toezichthouder RDI in het uiterste geval een Last onder Dwangsom (LOD) aan u opleggen om u te stimuleren de oude meter te laten vervangen. Dit betekent dat u een geldbedrag moet betalen als u alsnog niet meewerkt aan de vervanging van de oude meter. Door betaling van de dwangsom vervalt de meewerkingsplicht niet. U blijft dus verplicht om de oude energiemeter te laten vervangen.

Uitzonderingen van de verplichting

Het vervangen van de energiemeter is verplicht voor alle huishoudens met een analoge energiemeter of een digitale eenrichtingsmeter. Maar ook voor iedereen die een analoge energiemeter of een digitale eenrichtingsmeter heeft in een kleine bedrijfsruimte met een stroomverbruik kleiner of gelijk aan 3x80 ampère. Deze energiemeters zijn verouderd en daarmee ongeschikt voor de huidige tijd.

Er zijn 3 uitzonderingen op de regel:

1. Als de meter niet het daadwerkelijke energieverbruik meet, maar een voorspelbaar verbruik heeft, zoals bij straatlantaarns of lichtborden buiten. (Dit heet een onbemeten aansluiting.)
2. Als het technisch niet mogelijk is om de meter te vervangen. (De netbeheerder beoordeelt of vervanging van een analoge energiemeter technisch uitvoerbaar is.)
3. Als iemand stroom krijgt van een gesloten systeem, bijvoorbeeld bij bedrijven waar de stroom via een afgescheiden particulier systeem binnenkomt. (Dit heet een gesloten distributiesysteem.)

Wat als ik zonnepanelen heb?

Opgewekte zonnestroom gebruikt u direct in huis. Wat u niet nodig heeft, gaat terug het energienet op. Dat noemen we ‘terugleveren’. De teruggeleverde stroom moet los van de gebruikte stroom worden gemeten. Dat geeft beter inzicht in het energiegebruik en storingen op het energienet. En dat betere inzicht is nodig om het energienet stabieler en betrouwbaarder te maken. Ook is deze informatie nodig om de juiste kosten, belasting en vergoedingen te kunnen berekenen. Zo betaalt niemand te veel of te weinig.

Een analoge meter kan teruggeleverde stroom van zonnepanelen niet apart van de gebruikte  stroom meten. Een slimme meter of digitale meter doet dat wél.

Kan ik nog salderen met een nieuwe meter?

Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. U mag teruggeleverde stroom dan niet meer wegstrepen tegen uw eigen verbruik. In plaats daarvan krijgt u per kilowattuur een vergoeding. Om dit goed te kunnen berekenen, is een geschikte energiemeter nodig die verbruik en teruglevering apart meet. Zo betaalt niemand te weinig of te veel.

Informatie voor huurders van een woning

Huurt u een woning en staat het energiecontract van de woning op uw naam? Dan bent u als huurder verantwoordelijk voor het vervangen van de verouderde energiemeter. U mag dus ook zelf de nieuwe meter kiezen en u maakt zelf de afspraak met de netbeheerder om de oude meter te vervangen.