De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) heeft onderzoek laten uitvoeren naar hoe toezichthouders guidance het beste kunnen gebruiken. Guidance is richtinggevende uitleg van een toezichthouder aan organisaties of burgers over hoe regels kunnen worden geïnterpreteerd en toegepast. Het is een belangrijk instrument binnen responsief toezicht: het geeft duidelijkheid en richting, zonder juridische verplichtingen op te leggen. Tegelijkertijd was er tot nu toe weinig houvast over wanneer guidance effectief is en hoe toezichthouders dit zorgvuldig inzetten.
Het onderzoek is uitgevoerd door prof. Judith van Erp (Universiteit Utrecht) en dr. Aute Kasdorp, in samenwerking met meerdere Nederlandse toezichthouders. Op basis van literatuuronderzoek, praktijkvoorbeelden en interviews ontwikkelden zij twee praktische leidraden die toezichthouders direct ondersteunen in de inzet van guidance.
Twee nieuwe leidraden
1. Strategische leidraad
Ondersteunt toezichthouders bij het ontwikkelen van een consistent en doordacht beleid voor het gebruik van guidance.
2. Praktische leidraad
Biedt concrete handvatten en een stappenplan voor professionals die guidance ontwikkelen en toepassen in de praktijk.
Waarom dit belangrijk is
Guidance sluit nauw aan bij de ambitie van de RDI en de Inspectieraad om responsief toezicht te houden: toezicht dat in dialoog staat met de samenleving, signalen oppakt en maatschappelijk gewenst gedrag stimuleert. De nieuwe leidraden helpen toezichthouders om guidance bewuster, consistenter en effectiever in te zetten, met oog voor eigen verantwoordelijkheid en het beperken van regeldruk.
Wat maakt guidance effectief?
Uit het onderzoek blijkt dat effectieve guidance afhangt van enkele kritieke succesfactoren, zoals doelgroepgerichtheid, draagvlak bij stakeholders, goede timing en heldere communicatie over status en bedoeling. Daarnaast laat het onderzoek zien dat de effectiviteit van guidance nog weinig systematisch wordt gemeten. Structurele monitoring en evaluatie zijn belangrijk om te leren en guidance verder te verbeteren.
Wat gebeurt er nu?
De RDI gaat de leidraden actief gebruiken in haar toezicht en deelt de publicaties met andere toezichthouders. Zo draagt de RDI bij aan kennisdeling en aan een meer consistente inzet van guidance binnen het publieke toezicht.